Διαταραχές αισθησιοκινητικής ανάπτυξης

Καθυστέρηση στη μάθηση και διαταραχές στη συμπεριφορά θα υπάρχουν στα παιδιά της προσχολικής και σχολικής ηλικίας και ως εκ τούτου για την αντιμετώπισή τους θα αναζητούνται πάντα οι κατάλληλες λύσεις.

Οι μέχρι τώρα αναζητήσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της στις νοητικές λειτουργίες και ιδιαίτερα στη διαδικασία της μάθησης, περιορίζονται αποκλειστικά και μόνο στον τομέα της εκμάθησης και της απόδοσης γνώσεων των μαθητών, που διαπιστώνονται ως συνήθως με τη χρήση των τεστ ευφυΐας.

Η βάση όμως των προβλημάτων στις νοητικές λειτουργίες (μάθησης κλπ.) στην προσχολική και σχολική ηλικία, όπως θα αποδειχθεί κατωτέρω, δεν βρίσκεται αποκλειστικά και μόνο στον τομέα της απόκτησης γνώσεων, αλλά πολύ περισσότερο στις διαταραχές της αισθησιοκινητικής ανάπτυξης του παιδιού αυτής της ηλικίας.

Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός, ότι οι δυσκολίες ιδιαίτερα στη μάθηση εμφανίζονται δυστυχώς συχνά και αναπάντεχα κατά την έναρξη της φοίτησης του παιδιού στο Δημοτικό Σχολείο και έχουν πολύχρονη αρνητική επίδραση και στις επόμενες βαθμίδες της εκπαίδευσης.

Αυτό σημαίνει ότι, οι αρχάριοι μαθητές που δεν μπορούν να ξεπεράσουν τις δυσκολίες της μάθησης και των άλλων νοητικών λειτουργιπών, ακόμα και με την εξειδικευμένη υποστήριξη του σχολείου και των γονέων στον τομέα των γνώσεών τους, επιβαρύνεται γενικά όλη η σχολική τους διαδρομή και στα επόμενα χρόνια της φοίτησής τους.

Το 15-20% των μαθητών, παρ’όλες τις προσπάθειες υποστήριξης από τους γονείς και τους δασκάλους, δεν τα καταφέρνουν να φθάσουν τις αναμενόμενες επιτυχίες και οι δυσκολίες, στην Πρώτη γραφή, Ανάγνωση και Αριθμητική, αποτελούν τα βασικότερα προβλήματά τους.

Είναι επίσης γεγονός, ότι τα παιδιά με δυσκολίες στη μάθηση και διαταραχές στη συμπεριφορά, εμφανίζουν σε μεγάλο βαθμό και ανεπάρκεια στη λειτουργία των αισθήσεών τους δηλ. των αισθητηριακών τους ικανοτήτων και για το λόγο αυτό θα πρέπει αλλού να ερευνηθούν τα αίτια των μαθησιακών τους δυσκολιών.

Στην προκειμένη περίπτωση λίγοι είναι οι ενήλικες κηδεμόνες, που σκέπτονται ότι οι δυσκολίες αυτές έχουν τις αιτίες τους στη δυσλειτουργία του εγκεφαλονευρικού συστήματος των παιδιών τους.

Ιδιαίτερα η έννοια ¨αισθητηριακή λειτουργία¨ δεν σημαίνει απολύτως τίποτα για τους πολλούς, ιδιαίτερα για τους εκπαιδευτικούς. Αυτό συμβαίνει, διότι η λειτουργία των αισθήσεων γίνεται ανεπαίσθητα στον άνθρωπο και κατ’αυτό τον τρόπο δεχόμαστε τη λειτουργία των αισθητηριακών μας οργάνων ως κάτι το αυτονόητο, όπως ακριβώς συμβαίνει με τους κτύπους της καρδιάς μας ή με την αναπνοή μας.  

Ετσι, όταν οι διαταραχές στη συμπεριφορά και στη μάθηση δεν είναι πολύ έντονες, παραβλέπονται από τους πολλούς, με εξαίρεση φυσικά εκείνους που έχουν εξειδικευμένες γνώσεις πάνω στα προβλήματα αυτά.

Ακόμα και οι παιδίατροι δεν γνωρίζουν τι σημαίνει διαταραχές στην ολοκλήρωση των αισθησιοκινητικών ικανοτήτων.

Οι παιδαγωγοί (Δάσκαλοι και Νηπιαγωγοί) στην πλειονότητά τους, δεν μπορούν να συγκεκριμενοποιήσουν την αληθινή φύση της προέλευσης των μαθησιακών δυσκολιών. Μόνο οι γονείς, που επιμένουν στην παρατήρηση του προβλήματος του παιδιού τους, καταφέρνουν να ξεχωρίσουν το πρόβλημα που τους απασχολεί.   Όμως χωρίς τη γνώση της συνάφειας που υφίσταται ανάμεσα στις διαταραχές της μάθησης, της συμπεριφοράς και της εύρυθμης λειτουργίας του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, τουτέστιν της αισθησιοκινητικής ανάπτυξης του παιδιού, οι γονείς δεν μπορούν να κατανοήσουν πραγματικά τι ακριβώς συμβαίνει με το παιδί τους.

Εχοντας λοιπόν υπόψη τα ανωτέρω, στόχος της εργασίας μας είναι ο εντοπισμός της σχέσης, που υπάρχει ανάμεσα, στις λειτουργίες του εγκεφάλου και των αισθησιοκινητικών ικανοτήτων του παιδιού της Προσχολικής και Σχολικής ηλικίας και η αντιμετώπιση τυχόν διαταραχών τους.

Στην προκειμένη περίπτωση, οι σωματικές και νοητικές λειτουργίες στην προσχολική και πρώϊμη σχολική ηλικία, ταυτίζονται με τις αισθησιοκινητικές ικανότητες, που όταν επαρκώς γνωρίζουμε την εξέλιξή τους, τότε πολύ γρήγορα ανιχνεύουμε την εμφάνιση των προβλημάτων των μαθησιακών διαταραχών και βρίσκουμε τις κατάλληλες λύσεις, εξασφαλίζοντας στο παιδί μια επιτυχημένη σχολική πορεία.

Η έρευνά μας περιορίζεται στα πλαίσια των ιδρυμάτων της Προσχολικής και Σχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης και ως εκ τούτου αναγκαζόμαστε να προσδιορίσουμε εκ των προτέρων τους τομείς εκείνους των δραστηριοτήτων με τους οποίους ενισχύεται η αισθησιοκινητική ανάπτυξη του παιδιού της προσχολικής ηλικίας. Τέτοιοι τομείς, που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την αισθησιοκινητική εξέλιξη, ύστερα από τη μελέτη της σχετικής βιβλιογραφίας, είναι οι τομείς άσκησης των απτικοχειροκινητικών και ισορροπητικών δεξιοτήτων.

          Κατόπιν των ανωτέρω επισημάνσεων, στο θεωρητικό μέρος της εργασίας μας, στο πρώτο κεφάλαιο, θεωρούμε ότι είναι απαραίτητο να ασχοληθούμε πρωτίστως με το φαινόμενο της αντίληψης, τον ορισμό που αποδίδεται και τα βασικά στοιχεία που απαρτίζεται, γεγονός που συνδέεται άμεσα με τη θεματική της εργασίας μας.

Στη συνέχεια, προσδιορίζουμε τι σημαίνει αισθησιοκινητική ανάπτυξη ως επίσης και τις φάσεις εξέλιξης της, με ποιες νευρολογικές λειτουργίες συνδέεται και τέλος ποιες δραστηριότητες θεωρούνται κατάλληλες για την βελτίωσή της, μέσα στο χώρο των ιδρυμάτων Προσχολικής και Πρωτοσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.

Στα επόμενα κεφάλαια ασχολούμαστε με τις βασικές Παιδαγωγικές Αρχές που διέπουν μια απασχόληση, ως επίσης και τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του παιχνιδιού με τον εξοπλισμό της Παιδικής Χαράς και του οικοδομικού Παιγνιδιού, τα οποία θεωρούμε ως τα σπουδαιότερα εποπτικά μέσα απασχόλησης του παιδιού στην ηλικία αυτή.

Μεγάλη είναι επίσης και η συνεισφορά του ερευνητικού μέρους της εργασίας μας, όπου διαπιστώνεται, μέσω του σχεδιασμού της έρευνας και της εφαρμογής κατάλληλων δραστηριοτήτων, του χώρου εφαρμογής τους, των κατάλληλων διαγνωστικών μέσων, της αξιολόγησης των αποτελεσμάτων και τέλος της εξαγωγής των συμπερασμάτων, ότι οι εναλλακτικές λύσεις που προτείνονται, αποτελούν την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων των νοητικών λειτουργιών (των μαθησιακών δυσκολιών, αποκλίνουσας συμπεριφοράς) του παιδιού της προσχολικής και σχολικής ηλικίας.